Goede voornemens mislukken niet door jou, maar door de manier waarop we verandering benaderen
Elk jaar opnieuw begint het met hetzelfde idee: dit jaar ga je het anders doen
Gezonder leven. Meer rust. Minder pleasen. Je start vaak sterk, vol goede intenties. Tot er ergens onderweg iets misgaat. Eén misstap, één dag die anders loopt dan gepland. En ineens voelt het alsof alles is mislukt. Dan denk je: laat maar, volgend jaar beter.
Als dit herkenbaar is, is er niets mis met jou. Het probleem zit niet in discipline of doorzettingsvermogen, maar in de manier waarop verandering meestal wordt benaderd. Het nieuwe jaar voelt voor veel mensen als een reset. Hoopvol en gemotiveerd, maar vaak ook met een lichte scepsis. Want hoe vaak heb je jezelf niet voorgenomen om gezonder te eten, meer te bewegen of minder te werken, om het na een paar weken toch weer los te laten?
Dat is geen persoonlijke tekortkoming. Het heeft alles te maken met hoe ons brein werkt en hoe gevoelig we zijn voor alles of niets denken. Zodra verandering wordt gekoppeld aan perfectie, wordt één afwijking al snel gezien als falen. En precies daar loopt het zo vaak vast.
Dit is geen gebrek aan zelfbeheersing. Dit is hoe het brein reageert op alles of niets denken.
Waarom we zo gevoelig zijn voor nieuwe beginnen, is goed onderzocht. Gedragswetenschappers beschrijven dit als de fresh start effect. Tijdelijke markeringen zoals een nieuw jaar, een verjaardag of zelfs een maandag creëren een gevoel van afstand tot ons oude zelf. Dat vergroot motivatie en zelfvertrouwen. Precies daarom zie je elk jaar in januari pieken in zoektermen als “dieet” en “sportschool”.
Diezelfde werking heeft ook een keerzijde. Als je gevoelig bent voor perfectionisme, kan één misstap voelen alsof het hele nieuwe begin ongeldig is. Dan voelt dat nieuwe begin niet als ruimte om verder te gaan, maar als iets waar je liever mee stopt zodra het niet meer lukt.
In mijn werk probeer ik daarom de focus te verleggen. Weg van grote doelen, richting hoe gedrag in het dagelijks leven ontstaat. Hier sluit het werk van James Clear sterk bij aan. In Atomic Habits beschrijft hij dat blijvende verandering niet voortkomt uit motivatie, maar uit systemen. Niet uit wat je wilt bereiken, maar uit wat je elke dag herhaalt.
In de praktijk betekent dit vaak dat je andere vragen gaat stellen.
Niet: heb ik mijn doel gehaald?
Maar: helpt deze keuze mij richting wie ik wil zijn?
Veel mensen die verlangen naar meer rust denken in eerste instantie groot. Minder werken. Alles anders doen. Dat voelt logisch, maar blijkt zelden vol te houden. Wat vaak wél werkt, is kleiner kijken en je omgeving aanpassen. Minder meldingen. Meer ruimte in je agenda. Eén vast moment per dag zonder prikkels. Niet perfect, wel haalbaar. En juist daardoor blijvend.
Dit sluit aan bij een belangrijk idee van James Clear: gedrag volgt wat makkelijk is.
Wilskracht is geen betrouwbare basis, zeker niet als je vaak onder spanning staat. Je omgeving beïnvloedt je gedrag veel meer dan je denkt. Als je daar slim mee omgaat, hoef je minder hard je best te doen.
Voor wie dit praktisch wil toepassen, is het Atomic Habits Workbook een toegankelijke aanvulling. Niet als streng stappenplan, maar als manier om te onderzoeken welke kleine aanpassingen bij jou passen, zonder jezelf te overvragen.
Misschien hoeft dit nieuwe jaar niet te gaan over beter, harder of consequenter. Misschien gaat het over niet alles weggooien na één mindere dag. Niet opnieuw beginnen. Maar doorgaan, ook als het rommelig is. Dat is vaak waar echte verandering begint.
Bronnen:
Dai, H., Milkman, K. L., & Riis, J. (2014). The fresh start effect: Temporal landmarks motivate aspirational behavior. Management Science, 60(10), 2563–2582. https://doi.org/10.1287/mnsc.2014.1901
Wellman, J. (2024, December). Fresh starts: The psychology behind New Year motivation. Psychology Today. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/us/blog/4000-mondays/202412/fresh-starts-the-psychology-behind-new-year-motivation
Meer over Atomic Habits:
Een compleet en toegankelijk boek hoe je ongewenste gewoontes doorbreekt en helpende gewoontes opbouwt. Atomic Habits is geschreven door bestsellerauteur James Clear en laat zien dat blijvende verandering niet draait om wilskracht of grote doelen, maar om wat je dagelijks doet.
Atomic Habits is vooral praktisch. Geen abstracte theorie, maar concrete handvatten die je meteen kunt toepassen in je dagelijks leven. Het boek laat zien dat verandering niet groots of zwaar hoeft te zijn. Juist door klein te beginnen, vergroot je de kans dat nieuw gedrag ook echt blijft.
Het officiële werkboek bij de wereldwijde bestseller Atomic Habits van James Clear. Een praktische gids om goede gewoontes op te bouwen en ongewenste gewoontes los te laten. Met gerichte schrijfopdrachten krijg je inzicht in wat jouw gedrag beïnvloedt. De oefeningen helpen je de principes uit Atomic Habits concreet toe te passen in je dagelijks leven. Het boek helpt je om met meer realisme naar jezelf te kijken en minder streng te zijn. Je leert hoe kleine, haalbare stappen uiteindelijk zorgen voor blijvende gedragsverandering.
Je hoeft het niet alleen te doen
Veranderen kan verwarrend en soms confronterend zijn, zeker als oude patronen steeds terugkomen. Samen kijken naar wat jou tegenhoudt en wat wél helpt, kan veel helderheid geven. Wil je daar begeleiding bij, dan kun je altijd een afspraak maken.
Wil je meer weten of EMDR iets voor jou kan betekenen?
P.S. In het belang van transparantie heb ik affiliate links gedeeld. Wat betekent dat ik een klein bedrag ontvang als je toevallig via deze link bestelt, zonder extra kosten voor jou.
Vond je deze tips leuk? Voel je dan vrij om ze door te sturen naar een (vriend)in. Zij kunnen zich hier aanmelden